Η Χαλκιδική είναι μια μεγάλη χερσόνησος της Μακεδονίας μεταξύ δύο κόλπων, του Θερμαϊκού και του Στρυμονικού, προεκτείνει τρεις μικρότερες χερσονήσους: την Κασσάνδρα (Φλέγρα ή Παλλήνη), τη Σιθωνία (Λογγός ή Λογκού) στη μέση, μεταξύ του Τορωναίου και Σιγγιτικού κόλπου και το Άγιο Όρος (Ακτή ή Άθως) προς ανατολάς. Τα τρία αυτά «πόδια» συντελούν στο να έχει η Χαλκιδική μοναδική σχηματικά ιδιορρυθμία, αλλά και το μεγαλύτερο μήκος ακτών (550 χιλ. περίπου) από όλους τους χερσαίους νομούς της Ελλάδας.

Πρόκειται για τόπο ευλογημένο και προικισμένο με σπάνιες φυσικές καλλονές. Εδώ συνδυάζεται απίθανα το γαλάζιο της θάλασσας και το πράσινο της στεριάς. Εδώ οι θαυμάσιες εναλλαγές βράχου-αγκάλης, ακρογιαλιάς-λοφίσκου, αμμουδιάς-πεύκου, κόλπου-βουνού συγκλονίζουν τον επισκέπτη καιι τον παροτρύνουν να μείνει για να απολαύσει τη δροσιά της διάφανης θάλασσας και να αναζωογονηθεί στα υπέροχα σκιερά της δάση.

Κασσάνδρα

Παίρνοντας το δρόμο της Κασσάνδρας, η πρώτη κωμόπολη που συναντούμε είναι η Νέα Ποτίδαια χτισμένη πάνω στο στενότερο σημείο της χερσονήσου της Κασσάνδρας στην είσοδο της χερσονήσου. Η πλωτή διώρυγα με 125 μέτρα πλάτος που χωρίζει το Θερμαϊκό από τον Τορωναίο κόλπο την τέμνει στη μέση και χρονολογείται στον 1ο αιώνα π.Χ. Τα τείχη της αρχαίας Ποτίδαιας, η οποία καταστράφηκε από το Φίλιππο Β΄ της Μακεδονίας και στη θέση της ιδρύθηκε από τον Κάσσανδρο η Κασσάνδρεια, είναι μέρος των λίγων ερειπίων που σώζονται δίπλα στη μεγάλη γέφυρα πάνω από τη διώρυγα.

Συνεχίζοντας τη διαδρομή μας περνάμε από τη Νέα Φώκαια, 15 μόλις χλμ. από τα Μουδανιά, με τα βραχώδη δαντελένια κι απόμερα μικρά ακρογιάλια της.

Αξιοθέατα που συνθέτουν τον ιστορικό χαρακτήρα του χωριού:
Ο βυζαντινός πύργος της, (πύργος του Αποστόλου Παύλου), θαυμάσια διατηρημένος, χτισμένος το 1407 πάνω σε αρχαίο ταφικό έργο
Το αγίασμα του Αποστόλου Παύλου, ένας λαξευτός διάδρομος μέσα σε βράχο που καταλήγει σε υπόγειο θάλαμο.

Μετά από 5 χμ.ακόμη φθάνουμε στην Άφυτο που χτίστηκε στη θέση της αρχαίας Αθύτου, η οποία έκοβε και δικό της νόμισμα με την κεφαλή του προστάτη της πόλης Άμμωνα Δία.

Αξίζει να επισκεφθούμε:
Τον παραδοσιακό οικισμό της Αφύτου με πολλά παλιά σπίτια
Την παλιά εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με τρούλο του 1858.
Το μπαλκόνι του οικισμού, που είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό.
Τον «Βράχο», απ’ όπου ατενίζουμε τη Σιθωνία, τον Τορωναίο κόλπο, αλλά και τη χερσόνησο της Κασσάνδρας.
Την Ακρόπολη της αρχαίας Αθύτου.

Μετά από άλλα 3 χμ. νοτιότερα μπαίνουμε στην Καλλιθέα, το πιο κοσμοπολίτικο θερινό κέντρο της Κασσάνδρας καθώς και μεγάλο εμπορικό κέντρο της περιοχής.
Διαθέτοντας την απαραίτητη υποδομή, με τα μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα και τα πολλά παραδοσιακά οικογενειακά καταλύματα, την πλούσια σε ποικιλία αγορά της, καθώς και την έντονη νυκτερινή ζωή της, η Καλλιθέα αποτελεί ιδανική αφετηρία για μονοήμερες εκδρομές στην γύρω περιοχή για να γνωρίσει κανείς τα μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα του τόπου.

Τα πιο σημαντικά από τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι:
Το ιερό δωρικού ρυθμού του Άμμωνα Δία,
Το ιερό του Διόνυσου και των Νυμφών και
Το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα με ενδιαφέρουσες τοιχογραφίες.

Αν από τη Ν. Φώκαια στρίψουμε δυτικά στον κεντρικό επαρχιακό δρόμο περνώντας δίπλα από τις Αγροτικές Φυλακές Κασσάνδρας, φθάνουμε στον παραθαλάσσιο και γραφικό οικισμό Σάνη που θεωρούνταν η είσοδος στον Θερμαϊκό κόλπο με τον πύργο του Σταυρονικήτα στο ακρωτήρι Πύργος. Η Σάνη είναι επίσης γνωστή και για την ομώνυμη πολυτελή ξενοδοχειακή υποδομή. Από τη Σάνη, ξεκινά μια εύκολη ορειβατική διαδρομή διαρκείας 2 ½ ωρών μέσα από τα δάση που περικλείουν την όμορφη παραλία της Σάνης, με θέα τον υδροβιότοπο της Σάνης και μια αποικία χελωνών που ζουν σε μια μικρή λίμνη δίπλα στις αγροτικές φυλακές της Κασσάνδρας. Επίσης, μια από τις ομορφότερες ορειβατικές διαδρομές της Χαλκιδικής είναι το μονοπάτι από τον οικισμό Σάνη μέχρι τη Σίβηρη, ένα μακρύ μονοπάτι 20 χιλιομέτρων μέσα από σκιερές δασώδεις περιοχές γεμάτες σαύρες, πουλιά και πεταλούδες, πάντοτε με πανοραμική θέα του κόλπου. Όποιος επιθυμεί συντομότερη διαδρομή μπορεί να τερματίσει στη μέση περίπου, στο Σάνη Κάμπιγκ.

Στη συνέχεια, μετά τον επίσης παραθαλάσσιο οικισμό Ελάνη, θα ανηφορίσουμε προς την ορεινή Κασσανδρεία με πολλά σπίτια του 19ου αιώνα, που είναι διοικητικά το κέντρο της Κασσάνδρας. Το χωριό, έχοντας πάρει το όνομά του από το βασιλιά Κάσσανδρο της Μακεδονίας, περιβάλλεται από πλούσια σε βλάστηση καταπράσινα δάση. Από την Κασσανδρεία, αν συνεχίσουμε δυτικά, φθάνουμε σε 4 χλμ. στο παραλιακό χωριό Σίβηρη, το οποίο έχει εξελιχθεί σε πνευματικό, εμπορικό και διοικητικό κέντρο της περιοχής, εφόσον αποτελεί με το ανοιχτό θέατρό του το επίκεντρο του Φεστιβάλ Κασσάνδρας που διοργανώνεται κάθε καλοκαίρι στην περιοχή. Στα 6 χλμ. από τη Σίβηρη ή 10 χλμ. μετά την Κασσανδρεία, συνεχίζοντας τη διαδρομή μας προς νότο στο βουνό, συναντούμε το Κασσανδρινό και τη Φούρκα, ορεινά χωριά πνιγμένα στο πράσινο, με τους κατοίκους τους να ασχολούνται με τη γεωργία και τη μελισσοκομία. Κατηφορίζοντας από το βουνό δυτικά προς τη θάλασσα, συναντούμε τη Σκάλα Φούρκας, το επίνειο του χωριού Φούρκα και συνεχίζοντας στον παραλιακό δρόμο και περνώντας από Αγαιοπελαγίτικα, Ποσείδι, Καλάνδρα, καταλήγουμε στη Μόλα Καλύβα, το επίνειο του χωριού Κασσανδρινό, 44 χμ. πλέον από τα Μουδανιά.

Συνεχίζοντας πάντα παραλιακά περνάμε από τους παραθαλάσσιους οικισμούς Άγιο Ιωάννη, Ανέμη και Νέα Σκιώνη με την Εκκλησία της Παναγίας Φανερωμένης με τοιχογραφίες του 16ου αιώνα και καταλήγουμε στα Λουτρά της Αγίας Παρασκευής, γνωστά για τις ιαματικές πηγές τους. Όλες αυτές οι μαγευτικές παραλίες είναι γεμάτες ξενοδοχεία, πλαζ, ταβέρνες εστιατόρια αλλά και αρχαιολογικούς χώρους, όπως ο Ναός του Ποσειδώνα πάνω στο ακρωτήριο Ποσείδι με τον περιστροφικό φάρο του και τα ερείπια της αρχαίας Μένδης δίπλα στην Καλάνδρα, ένα ήσυχο χωριό που δημιουργήθηκε τη Βυζαντινή εποχή. Από την παραλία του Ποσειδίου μπορεί κανείς να απολαύσει μια εύκολη κυκλική περιπατητική διαδρομή 2 ωρών πάνω στα πευκόφυτα βουνά με τη θαυμάσια θέα της ακτής καθώς και του κάμπου με τα ελαιόδεντρα προς την Καλάνδρα. Από τη Νέα Σκιώνη μπορούμε να ανηφορίσουμε ανατολικά στο βουνό μέχρι τη μονή του Αγίου Ιωάννη του Ρώσσου και να προχωρήσουμε μέχρι το γνωστό παραλιακό θέρετρο Πευκοχώρι στην άλλη πλευρά του ποδιού ή να συνεχίσουμε παραλιακά μέχρι τα Λουτρά της Αγίας Παρασκευής.

Η Αγία Παρασκευή, ένα μεσόγειο γραφικό χωριό με παραδοσιακά σπίτια χτισμένα μέσα στο πευκοδάσος διαθέτει, νοτιότερα στα Λουτρά, φυσικές ιαματικές πηγές με θεραπευτικές ιδιότητες και υδροθεραπευτήριο, προσφέροντας μια εναλλακτική μορφή τουρισμού. Έχουμε ήδη αφήσει, πριν από την Αγία Παρασκευή την παραθαλάσσια διαδρομή μας, γιατί όλες οι ακτές είναι πλέον βραχώδεις και προχωρούμε από την ορεινή επαρχιακή οδό μας μέσω του μικρού οικισμού Ακρίτας «ευ ζην» μέχρι το Παλιούρι, ένα μικρό μεσόγειο χωριό με πέτρινα σπίτια και καλντερίμια. Από κει, μπορούμε να μπούμε σ’ ένα πιο μικρό επαρχιακό δρόμο για να φτάσουμε περνώντας από τα Ξυνά στο Κάνιστρο, το νοτιότερο χωριό στη μύτη του ποδιού. Ή απ’ το Παλιούρι μπορούμε να συνεχίσουμε παραλιακά από την άλλη πλευρά της Κασσάνδρας, στο Σιγγιτικό πλέον κόλπο, μέσω των ακρωτηρίων Ακρωτήρι, Αληνάκι και Γλαρόκαβος και να περάσουμε από φυσικά λιμανάκια που βρίσκονται στα χωριά Χρούσσω, Γλαρόκαβος και Πευκοχώρι και απλώνονται σε μία παραλία μήκους 6 χιλιομέτρων. Καραβάκια πραγματοποιούν καθημερινά δρομολόγια προς τη Σιθωνία και τον Άθω. Αξίζει ακόμη να επισκεφθεί κανείς το «Τσικάρι», την ορεινή πλευρά του Πευκοχωρίου, με τα παλιά πετρόχτιστα σπίτια. Από το Πευκοχώρι ακολουθώντας νοτιοδυτικά τον ορεινό δρόμο φθάνουμε πάλι ψηλά στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Ρώσσου.

Αν συνεχίσουμε την παραθαλάσσια οδό, περνάμε από γνωστά θέρετρα με αρκετά αναπτυγμένη βραδινή ζωή, όπως η Χανιώτη στα 4 χμ., το Πολύχρονο (η αρχαία Νεάπολη) στα 9 χμ. και η Κρυοπηγή στα 14 χμ., χτισμένη αμφιθεατρικά σε πευκόφυτο λόφο με θέα τον κόλπο της Κασσάνδρας.

Στο Πολύχρονο αξίζει να επισκεφθούμε:
Το δασωμένο λοφίσκο της Ακρόπολης της αρχαίας πόλης
Το αρχαίο νεκροταφείο
Την Εκκλησία του Αγίου Αθανασίου που χτίστηκε το 1912
Την πλατεία του Χριστού με την εκκλησία της Γέννησης του Χριστού η οποία χρονολογείται από το 1863
Το υπαίθριο ελαιοτριβείο με το πιεστήριο και τέλος τη μοναδική λίμνη Μαυρόμπαρα, μόλις 3 χμ. από το Πολύχρονο προς το βουνό, έναν υδροβιότοπο όπου αναπτύσσεται ένα ξεχωριστό είδος χελώνας, γνωστό ιδιαίτερα στο εξωτερικό ως χελώνα της Μαυρόμπαρας Χαλκιδικής.

Από το Πολύχρονο μια περιπατητική διαδρομή θα μας μεταφέρει στη μικρή λιμνούλα Μαυρόμπαρα με τις χελώνες μέσα από πευκοδάση και πάνω από βαθιές χαράδρες με πανύψηλα δέντρα και θα μας προσφέρει μια εκπληκτική θέα της ακτής γυρίζοντας πίσω στο Πολύχρονο από διαφορετικό μονοπάτι. Επίσης, από την Κρυοπηγή ένα μονοπάτι, πολύ μακρύτερο, μας οδηγεί περνώντας από το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, κατά μήκος μικρών χειμάρρων και ρυακιών στο παραδοσιακό χωριό Κασσανδρινό, κρυμμένο μέσα στους λόφους της Κασσάνδρας και πίσω στην Κρυοπηγή. Τέλος, η ορεινή διαδρομή από τη Χανιώτη μέχρι το Πυροσβεστικό Παρατηρητήριο και πίσω στη Χανιώτη ακολουθώντας τις βουνοκορφές μας χαρίζει μια μαγευτική θέα και της ανατολικής και της δυτικής ακτής της χερσονήσου.

Συνεχίζοντας βόρεια μετά την Κρυοπηγή καταλήγουμε στην Καλλιθέα, 19 χμ. από το Πευκοχώρι, έχοντας κάνει τον κύκλο της χερσονήσου. Αν συνεχίσουμε βόρεια, θα επιστρέψουμε μέσω Αφύτου, Ν. Φώκαιας και Ν. Ποτίδαιας στην κεντρική εθνική οδό που από τον κόμβο των Ν. Μουδανιών θα μας μεταφέρει ανατολικά πια προς το δεύτερο πόδι, την Σιθωνία.

Σιθωνία, το 2ο πόδι της Χαλκιδικής

Ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο από τα Νέα Μουδανιά ανατολικά μετά από 37 χμ. ή από τον Πολύγυρο νότια-νοτιοανατολικά επίσης μετά από 37 χμ. φθάνουμε στη Νικήτη, τη μεγαλύτερη κωμόπολη της περιοχής που στεγάζει το Δημαρχείο της Σιθωνίας και που έχει πάρει το όνομά της από την εκκλησία του Αγίου Νικήτα του 16ου αιώνα.

Η Νικήτη με την πρόσφατη ραγδαία εξέλιξή της έχει αναδειχθεί σε μεγάλο πόλο έλξης τουριστών και με το παραδοσιακό χρώμα της πανήγυρης του πολιούχου της Αγίου Νικήτα από τις 14 ως τις 16 Σεπτεμβρίου και με τον κολυμβητικό διεθνή διάπλου του Τορωναίου μεταξύ Κασσάνδρας και Σιθωνίας, που διοργανώνει ο Δήμος και ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Νέων Νικήτης «Ο ΣΙΘΩΝ» κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή του Ιουλίου.

Αξίζει να επισκεφθούμε:
Την παλιά πόλη, ο παραδοσιακός οικισμός της οποίας βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της Νικήτης, με τη μακεδονίτικη αρχιτεκτονική των σπιτιών, τις χαρακτηριστικές καμινάδες και προσφέρεται για έναν περίπατο οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.
Το ναό του Αγίου Νικήτα, χτισμένο το 1867
Το παλιό σχολείο και
Τα ερείπια της Βασιλικής Σωφρονίου, ενός ναού του 16ου αιώνα με υπέροχα ψηφιδωτά, 2,5 χμ. νοτιοανατολικά της Νικήτης

Δύο χιλιόμετρα μετά τη Νικήτη ο δρόμος διχάζεται πάλι. Αν συνεχίσουμε νότια ακολουθώντας την παραλιακή επαρχιακή οδό και διασχίζοντας ένα μαγευτικό τοπίο διακρίνουμε από ψηλά τα διάφανα γαλαζοπράσινα νερά των μικρών όρμων του Τορωναίου κόλπου από την κορδέλα του δρόμου που γυρίζει γύρω από τα βουνά της Σιθωνίας με την πλούσια βλάστηση. Περνάμε από τις φανταστικές ακτές Καστρί, Άη-Γιάννης, Κοβιού, την ξακουστή ακτή Καλογριάς με θαλάσσια σπορ, την ακτή Ελιάς, την καταπράσινη ακτή Λαγόμανδρας και τις συνεχόμενες δαντελωτές παραλίες με τα σύγχρονα κάμπιγκ, επίσης τις γραφικές ακτές Τριπόταμος, Αζάπικο, Κουτσουπιά και Παράδεισος σχεδόν πριν μπούμε στο Νέο Μαρμαρά. Ακόμη, στα 8 χλμ. από τη Νικήτη στα αριστερά μας πάνω στο βουνό βρίσκεται ο οικισμός Άγιος Παύλος με το μοναστήρι της Αγίας Φωτεινής και στα 18 χμ. από τη Νικήτη, ακριβώς δίπλα στο Μαρμαρά, ο παραδοσιακός γραφικότατος οικισμός του Παρθενώνα που θυμίζει έναν οικισμό πριν από το 1960 σ’ ένα υψόμετρο 300 μέτρων από τη θάλασσα.

Περιπατητικές ορεινές διαδρομές στο καταπράσινο βουνό Ίταμος ξεκινούν από διάφορα σημεία της ακτής. Μία εύκολη διαδρομή σε αρκετά μεγάλο ύψος ξεκινά από το δρόμο στην ακτή Ελιά και μας οδηγεί στην εκκλησία του Αποστόλου Παύλου δίπλα στην οποία υπάρχει μια αρχαία πηγή με πεντακάθαρο νερό. Λέγεται ότι όταν πέρασε ο Απόστολος Παύλος από κει δίψασε και προσευχήθηκε στο Θεό, χτύπησε με το μπαστούνι του τη γη και από τότε η πηγή αναβλύζει συνεχώς. Στη συνέχεια, φθάνουμε μέσα από στενά πευκόφυτα μονοπάτια στον Πέτρο, ένα μεγάλο μυτερό βράχο από την κορυφή του οποίου μπορεί κανείς να απολαύσει τη θαυμάσια θέα και προς τις δύο πλευρές της χερσονήσου. Άλλη μία διαδρομή ξεκινά από Νικήτη κυκλικά πάνω στο βουνό για να καταλήξει στον Άγιο Νικόλαο και, αν επιθυμεί ο ορειβάτης, να επιστρέψει στη Νικήτη. Μία ακόμη μακρινή αλλά εντυπωσιακή διαδρομή 4 ωρών ξεκινά από το Νέο Μαρμαρά για να επισκεφθεί το παραδοσιακό χωριό Παρθενώνας περνώντας πρώτα από ένα παλιό νερόμυλο με φράγμα και μετά μέσα από ελαιώνες και δάση για να επιστρέψει στο Νέο Μαρμαρά είτε από το ίδιο μονοπάτι, είτε από ένα λίγο πιο απόκρημνο, παράλληλα με ένα μικρό ποταμάκι.

Ο Νέος Μαρμαράς, 126 χμ. από τη Θεσσαλονίκη και 55 χμ. από τον Πολύγυρο, έχοντας πίσω του το καταπράσινο βουνό Ίταμος και ακριβώς μπροστά του το νησάκι Κέλυφος που έχει σχήμα χελώνας και έκταση μόλις 1 τετρ. χμ. αλλά είναι κατάφυτο από πεύκα, είναι το πιο κοσμοπολίτικο θέρετρο της Σιθωνίας. Οι τέσσερις φυσικοί κόλποι που διαδέχονται ο ένας τον άλλο αποτελούν το βασικό άξονα του χωριού. Η περιοχή αναπτύχθηκε ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, κυρίως με την ίδρυση του Πόρτο Καρράς στο γειτονικό χώρο, μόλις 2 χμ. νοτιότερα το 1970. Το Πόρτο Καρράς που έχει στην ιδιοκτησία του έκταση 17.000 στρεμμάτων με ελαιώνες, αμπέλια και άλλες καλλιέργειες, έχει στην κατοχή του το δεύτερο μεγαλύτερο αμπελώνα στον κόσμο και κατασκευάζει εξαιρετικά κρασιά που εξάγονται στο εξωτερικό και διαθέτει το μεγαλύτερο ξενοδοχειακό συγκρότημα της Χαλκιδικής, όπου υπάρχει γήπεδο γκολφ, μαρίνα μεγάλης χωρητικότητας, ελικοδρόμιο, θαλάσσια σπορ, ιππικές εγκαταστάσεις, κέντρο θαλασσοθεραπείας& Spa και καζίνο.

Και από το Πόρτο Καρράς ξεκινά μια περιπατητική διαδρομή από τη μαρίνα, ακολουθεί τον παραλιακό δρόμο μέσα από δασώδη μονοπάτια και δίπλα σε μικρούς όρμους με αμμούδες, μετά ανεβαίνει στο βουνό μέσα από τους αμπελώνες του Πόρτο Καρράς και δίπλα από τη μεγάλη βίλα του Γιάννη Καρρά και επιστρέφει μέσα από μια τεράστια ποικιλία αγριολούλουδων και οπωροφόρων δέντρων.

Συνεχίζοντας τη διαδρομή μας πάντα παραθαλάσσια και αφού περάσουμε από τα Σπαλαθρονήσια και τις ακτές Τριστινίκα και Δεστενίκα, συναντούμε το χωριό Τορώνη στα 78 χμ. από Μουδανιά με τη θαυμάσια και μακριά παραλία του, μήκους 2 χμ., χτισμένο πάνω στα ερείπια της αρχαίας ομώνυμης πόλης από τα οποία σώζονται ελάχιστα, δείχνουν όμως το κύρος και τις διαστάσεις της. Αξιοσημείωτος είναι ο ναός του Αγίου Αθανασίου του 5ου αιώνα.

Από την Τορώνη, αν συνεχίσουμε νότια και ανατολικά στον παραθαλάσσιο δρόμο μας, διασχίζουμε το Πόρτο Κουφό, τον Κωφό λιμένα του Θουκυδίδη, ένα γραφικό λιμανάκι χτισμένο σε μια βαθιά εσοχή της θάλασσας, που αποτελεί όμως το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Ελλάδας. Η κατασκευή του είναι τέτοια ώστε μέσα στο χώρο του δεν ακούγεται καθόλου ο ήχος της έξω θάλασσας, στις βραχώδεις δε ακτές του σχηματίζονται σπηλιές σε μία από τις οποίες μπορεί ο επισκέπτης να μπει ακόμη και με βάρκα. Θεωρείται ο μεγαλύτερος ψαρότοπος της περιοχής.

Από το Πόρτο Κουφό ξεκινά άλλη μία περιπατητική διαδρομή κατά μήκος της δυτικής ακτής της χερσονήσου και στη συνέχεια μέσα από πλούσια χλωρίδα και πανίδα και από μονοπάτια κατσικιών καταλήγει στη νοτιότερη κορυφή της χερσονήσου, τον Κάπρο, όπου μπορούμε ακόμη να δούμε τα υπολείμματα ενός συμπαγούς υδραγωγείου και βάσεις αντιαεροπορικών όπλων από το Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο. Η θέα από τον Κάπρο είναι φανταστική γιατί μπορούμε να θαυμάσουμε και τις δύο πλευρές της χερσονήσου. Όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή, μπορεί κανείς να δει μέχρι και τα νησιά Σποράδες στα νοτιοδυτικά.

Μετά, παρακάμπτοντας το ακρωτήρι Δρέπανο στο νοτιότερο άκρο της χερσονήσου, στα 88 χμ. από Μουδανιά από το δρόμο που ήρθαμε και 98 χμ. από Μουδανιά από την άλλη πλευρά της Σιθωνίας, την πλευρά του Σιγγιτικού κόλπου, περνάμε από το όμορφο Καλαμίτσι, την ακτή Κληματαριά και το μαγευτικό Κριαρίτσι, ακτές με ατελείωτες αμμουδιές στο Σιγγιτικό πλέον κόλπο. Μετά δε και την ακτή Λιναράκι, καταλήγουμε στη Συκιά, το μεγαλύτερο χωριό της Σιθωνίας που βρίσκεται 2 χλμ. δυτικά έξω από το δρόμο μας και που πήρε το όνομά του από μία τεράστια συκιά που βρισκόταν έξω από το χωριό. Αξίζει να επισκεφτούμε τον Κούκο, το λόφο στα δυτικά του χωριού, όπου υπήρχε προϊστορικός οικισμός, τους ανεμόμυλους στην Παραλία Συκιάς και τα ερείπια βυζαντινού ναού στην Επισκοπή στα νότια του οικισμού. Το 1821 οι Συκιώτες ήταν πρωτοπόροι στην εθνεγερσία στη Χαλκιδική και το χωριό τους καταστράφηκε, ενώ και ο οπλαρχηγός Τσάμης Καρατάσος έκαψε την εκκλησία του χωριού με τους Τούρκους που ήταν κλεισμένοι σ’ αυτήν.

Μία ακόμη περιπατητική τετράωρη διαδρομή ξεκινά από τη Συκιά και από ένα κυκλικό μονοπάτι μάλλον απόκρημνο αλλά ασφαλές, βόρεια από το χωριό, πάνω σε ίχνη κατσικιών και καρβουνιάρηδων προσφέρει μια μαγευτική θέα του χωριού και της γύρω περιοχής.

Από τη Συκιά επιστρέφουμε στον κεντρικό δρόμο και μετά από 8 χμ. μικρών γραφικών ορμίσκων φθάνουμε στη Σάρτη, ένα χωριό χτισμένο στο γενικό χώρο της αρχαίας Σάρτης, με βαθυπράσινα νερά και με έντονη κίνηση τους θερινούς μήνες. 142 μόλις χμ. από τη Θεσ/νίκη, το χωριό τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερα δημοφιλές θέρετρο και η εντύπωση του επισκέπτη με την είσοδό του στο χωριό είναι εκθαμβωτική. Η θέα από το δρόμο είναι υπέροχη με τη μαγευτική παραλία να απλώνεται μπροστά μας και τα βαθυπράσινα βουνά να τη σκιάζουν από πάνω. Το δεκαπενταύγουστο αξίζει να παραβρεθούμε στο παραδοσιακό πανηγύρι της Σάρτης.

Τρία χιλιόμετρα βορειότερα και αφού περάσουμε από την ακτή Αχλάδα με τη μικρή μαρίνα της, συναντούμε το όμορφο Πλατανίτσι και άλλα 4 χμ. μετά, την ακτή Αρμενιστής με τις κάτασπρες πέτρες μέσα στα πράσινογάλαζα νερά της. Δεκατέσσερα χιλιόμετρα βορειότερα φθάνουμε στη Βουρβουρού, έναν θερινό οικισμό, επίσης με μεγάλη κίνηση το καλοκαίρι, πνιγμένο στα πεύκα και στις ελιές, αφού πρώτα περάσουμε από τις θαυμάσιες ακτές Λαγονήσι, Δημητράκια, Φτερωτή, Καρύδι, Πνευματικό και Πλατάνι και επισκεφτούμε τα δύο παλιά μετόχια των Αγιορίτικων μονών Κουτλουμουσίου και Ζωγράφου. Αξίζει επίσης να επισκεφτούμε τα εννέα νησιά που ξαπλώνονται από τη Βουρβουρού ως τον Όρμο Παναγιάς, δηλαδή το Αμπελίτσι, η Καλόγρια, το Περιστέρι, ο Άγιος Ισίδωρος και άλλα με μεγαλύτερο απ’ όλα το Διάπορο, των οποίων τα ακρογιάλια είναι εξίσου δαντελωτά με τις απέναντι ακτές και πολλά απ’ αυτά είναι και ερημικά

Συνεχίζοντας βόρεια και περνώντας από τις ακτές Κούνια, Λιβάρι (μια φυσική λιμνοθάλασσα), Καραγάτσι και Γαλήνη, τελικά, 6 χμ. μετά τη Βουρβουρού, βρίσκουμε τον Όρμο Παναγιάς, με το όμορφο λιμάνι του απ’ όπου διοργανώνονται θαλάσσιες διαδρομές γύρω από το Άγιο Όρος με τα γραφικά μοναστήρια του που κυριολεκτικά κρέμονται από τις απόκρημνες βουνοκορφές της χερσονήσου και τα οποία μπορεί κανείς να θαυμάσει σ’ αυτές τις διαδρομές.

Ακολουθώντας τον κεντρικό δρόμο μας βόρεια φθάνουμε στον Άγιο Νικόλαο, μια μικρή μεσόγεια και ρομαντική κωμόπολη, με παραδοσιακά σπίτια του 19ου αιώνα σε παλιά καλντερίμια. Μπορούμε επίσης να επισκεφθούμε τις εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας Παρασκευής. Η περιοχή φημίζεται για την παραγωγή καλού κρασιού, τσίπουρου, μελιού και ελαιόλαδου. Συνεχίζοντας βόρεια μέσα από μια υπέροχη δενδροστοιχία, φθάνουμε στην ακτή Σαλονικιού, μια ανοιχτή παραλία ιδανική για ιστιοπλοϊα.

Από την ακτή Σαλονικιού έχουμε δύο επιλογές: Μπορούμε να πάρουμε το δρόμο δυτικά πάνω στο βουνό μέχρι το Μεταγγίτσι που βρίσκεται 26 χμ. νοτιοδυτικά του Πολυγύρου, πνιγμένο μέσα στις ελιές και τα κλήματα, απ’ όπου μπορούμε να συνεχίσουμε βόρεια μέχρι το χωριό Πλανά και δυτικά μέχρι τα χωριά Σμίξη και Μηλιάδα, ή να συνεχίσουμε από τα Πλανά βόρεια ως τη Μεγάλη Παναγιά, ένα κεφαλοχώρι 17 χμ. βόρεια από την Ακτή Σαλονικού, ή και ίσως να συνεχίσουμε ανατολικά από τα Πλανά μετά από 7 χμ., μέσω του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, ως το παραθαλάσσιο χωριό Πυργαδίκια. Εναλλακτικά, μπορούμε να συνεχίσουμε βόρεια από την ακτή Σαλονικιού και στα 8 χμ. να φθάσουμε απευθείας στα Πυργαδίκια, ένα γραφικό χωριό χτισμένο στην κορυφή του λόφου που δεσπόζει πάνω από τη θάλασσα και που τα σπίτια του σταδιακά έχουν φθάσει μέχρι την παραλία. Ακολουθώντας τον επαρχιακό παραλιακό δρόμο και περνώντας πάνω από το ακρωτήρι Αρκούδα, συναντάμε το παραθαλάσσιο χωριό Δεβελίκι με τη θαυμάσια αμμουδιά του. Από κει, μπορούμε να ανεβούμε πάλι στο βουνό δυτικά στην ορεινή περιοχή της Χαλκιδικής και περνώντας από το χωριό Γομάτι να καταλήξουμε πάλι στη Μεγάλη Παναγιά στις κορυφές του Χολομώντα, ή να συνεχίσουμε ανατολικά μέχρι την Ιερισσό, απ’ όπου περνάμε στο τρίτο πόδι της Χαλκιδικής, τον Άθω, ή, όπως είναι πιο γνωστό, το Άγιο Όρος.

Κεντρική Χαλκιδική

Ξεκινώντας από τη Θεσσαλονίκη μέσω Καρδίας – Μεσημερίου, μπαίνουμε στο Νομό Χαλκιδικής συναντώντας πρώτο χωριό το Λάκκωμα που απέχει μόλις 30 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη και 2 χλμ. από την εθνική οδό όπου βρισκόμαστε.  Το Λάκκωμα είναι γνωστό για τις όμορφες κιτρινοκόκκινες πέτρες που βγάζει η περιοχή και, αν ακολουθήσουμε αυτόν τον επαρχιακό δρόμο του Λακκώματος ανατολικά, θα συναντήσουμε στη συνέχεια τη Νέα Γωνιά (την αρχαία Αντιγόνεια), τα Νέα Σίλατα, τον Ροδόκηπο και, βέβαια, τα Πετράλωνα με το παγκόσμια πλέον γνωστό Σπήλαιο των Πετραλώνων.

Στην πραγματικότητα το Σπήλαιο είναι μία ομάδα σπηλαίων στους πρόποδες του βουνού Κατσίκα με μία διαδρομή δύο χιλιομέτρων περίπου και με πλούσιο διάκοσμο σταλακτιτών και σταλαγμιτών, μέσα στα οποία βρέθηκε το 1960, εκτός από απολιθώματα θηλαστικών ζώων που έζησαν πάνω από 700.000 χρόνια πριν, και το κρανίο του ανθρώπου του Νεάτερνταλ ή «αρχάνθρωπου των Πετραλώνων» που έζησε 250.000 χρόνια πριν. Το σπήλαιο ηλεκτροφωτίζεται και είναι ανοιχτό για το κοινό από 9:00 π.μ. έως 6:00 μ.μ. καθημερινά.

Συνεχίζοντας στον επαρχιακό δρόμο περνάμε από τα Ελαιοχώρια που πήραν το όνομά τους από τους πολλούς ελαιώνες της περιοχής και επιστρέφουμε στα Νέα Σύλλατα για να βγούμε πάλι στην εθνική οδό της Χαλκιδικής.

Αν γυρίσουμε 5 χλμ. πίσω προς Θεσσαλονίκη, βρίσκουμε το μεσόγειο χωριό Άγιος Παύλος, με τη βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Τρύφωνα, προστάτη των αμπελιών.  Η παραλία του Αγίου Παύλου είναι το χωριό Νέα Ηράκλεια, όπου βρέθηκε ασημένια λειψανοθήκη του 4ου αιώνα με γλυπτές παραστάσεις από την Καινή και την Παλαιά Διαθήκη, που σήμερα φυλάσσεται στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης.  Συνεχίζοντας παραλιακά φθάνουμε στη Νέα Καλλικράτεια, μια μεγάλη κωμόπολη με έντονη εμπορική κίνηση, αφού απέχει μόλις 41 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη.  Η πόλη, χτισμένη από Έλληνες πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία το 1922, πήρε το όνομά της από την Καλλικράτεια, την πόλη όπου ζούσαν μέχρι τότε.  Η περιοχή φαίνεται να είχε κατοικηθεί από τη Νεολιθική εποχή,

Αν από την Νέα Καλλικράτεια, αντί να γυρίσουμε στην εθνική οδό ακολουθήσουμε τον επαρχιακό παραθαλάσσιο δρόμο, θα διασχίσουμε τα Γεωπονικά, όπως ονομάζεται μια παραλία μήκους 3 χιλιομέτρων, τη Βεριά, τη Σωζόπολη, τα Νέα Πλάγια και τα Φλογητά, μικρά χωριά και οικισμοί με όμορφες παραλίες.  Τέλος, μετά από άλλη μία ευθεία παραλία 4 χιλιομέτρων, όπου το βλέμμα χάνεται στο βάθος του ορίζοντα, προσπαθώντας να ξεχωρίσει τη θάλασσα από τον ουρανό, την παραλία Διονυσίου, θα φθάσουμε στα Νέα Μουδανιά, τη μεγαλύτερη ουσιαστικά κωμόπολη της Χαλκιδικής. Τα Νέα Μουδανιά, μια πόλη που, όπως οι πιο πολλές πόλεις της Χαλκιδικής, χτίστηκε από πρόσφυγες της Μικράς Ασίας το 1923 και εξελίχθηκε σε μεγάλο εμπορικό λιμάνι και ιδιαίτερα τουριστικό θέρετρο, κυρίως γιατί είναι σχετικά κοντά (μόλις 60 χλμ.) από τη Θεσσαλονίκη.   Η παλιά εκκλησία της, η Παναγία Κορυφινή δεσπόζει στο κέντρο της πόλης. Στα Μουδανιά γίνονται πολλές εκδηλώσεις του ετήσιου Φεστιβάλ Θάλασσας.  Σημαντικό γεγονός επίσης είναι η γιορτή της Σαρδέλλας κάθε Ιούλιο που συγκεντρώνει κόσμο και από τα γύρω χωριά και τουρίστες.

Αν από τη Σωζόπολη επιστρέψουμε στην εθνική οδό, τη διασχίσουμε και στρίψουμε βόρεια φθάνουμε στη Νέα Τρίγλια, 8 μόλις χιλιόμετρα από τα Μουδανιά, μέσα σε ελαιώνες και αμπελώνες και, στη συνέχεια, περνώντας από Νέα Τένεδο, Άγιο Παντελεήμονα, Σήμαντρα, Ζωγράφου και Πορταριά επιστρέφουμε στον κεντρικό δρόμο και στα Μουδανιά.

Αν, αντίθετα, ξεκινήσουμε από Θεσσαλονίκη μέσω Θέρμης – Νέας Ραιδεστού -Βασιλικών, μπαίνουμε στο Νομό Χαλκιδικής, και συγκεκριμένα στο Δήμο Ανθεμούντας στο 30ο χλμ. από Θεσσαλονίκη.  Η πρώτη κωμόπολη που συναντούμε είναι η Γαλάτιστα, αφού πρώτα περάσουμε το μεγάλο Μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας και το χωριό Γαλαρινός στο 32ο χλμ.  Από το Γαλαρινό, όμως, αν συνεχίσουμε νότια, μπορούμε να ανεβούμε στο Χολομώντα, την κεντρική οροσειρά της Χαλκιδικής, μέχρι τον οικισμό Πρινοχώρι και το χωριό Κρήνη.   H Γαλάτιστα, που πήρε το όνομά της από τη Γαλάτεια, κόρη του Νηρέα και της Δωρίδας, είναι χτισμένη στους πρόποδες του Χολομώντα στη θέση της αρχαίας Ανθεμούντας. Η περιοχή παράγει καπνό, βαμβάκι και σιτάρι.  Ο βυζαντινός πύργος της Γαλάτιστας και οι αρχαίοι υδρόμυλοι είναι μέρη που πρέπει κανείς να επισκεφθεί.   Μετά τη Γαλάτιστα, μπορούμε να στρίψουμε δεξιά προς Νότο μέχρι το χωριό Βάβδος, με υψόμετρο 1200 μ. και πλούσιο υπέδαφος σε θειούχα και μαγγανιούχα μεταλλεύματα, γνωστό για τα μεταλλεία του που παλιά διακρίνονταν για τη μεγάλη εξαγωγή σιδηροπυρίτη και χαλκού. Επιστρέφοντας στον ανακατασκευασμένο κεντρικό δρόμο, που ξετυλίγεται δίπλα στις βουνοπλαγιές με μια φοβερή ποικιλία χρωμάτων που εναλλάσσονται συνεχώς, αφού και τα πλατάνια που περιστοιχίζουν το δρόμο αλλάζουν χρώμα στις διάφορες εποχές του χρόνου, συναντούμε στο 48ο χλμ. τον Άγιο Πρόδρομο, ένα γραφικό ορεινό χωριό γνωστό για τα νόστιμα σουβλάκια του.  Από κει μπορούμε να προχωρήσουμε νότια προς το Παλαιόκαστρο στα 51 χλμ. και 1 χλμ. αριστερά από το δρόμο και 7 χιλιόμετρα αργότερα, την πρωτεύουσα του Νομού,  Πολύγυρο.

Χτισμένος πάνω στα ερείπια της αρχαίας Απολλωνίας, ο Πολύγυρος είναι κέντρο εμπορικής κίνησης της περιοχής με κύρια προϊόντα το σιτάρι και το λάδι.   Τα παλιά αρχοντικά του παραδοσιακού κέντρου της πόλης διακρίνονται για την εκπληκτική αρχιτεκτονική τους, καθώς και η παλιά εκκλησία του Αγίου Νικολάου.  Μπορούμε επίσης να ανηφορίσουμε στον Τσουκαλά, τη βουνοκορφή με τις ψηλές βαλανιδιές στα βόρεια της πόλης με υψόμετρο 890μ. και με την πανοραμική θέα της, καθώς και τα Καστριά, βραχώδη υψώματα με υπολείμματα ερειπίων της αρχαίας Απολλωνίας, στα νότια της πόλης.  Ιδιαίτερα γραφική επίσης είναι η μεγάλη κρήνη με τις έξη βρύσες στο κέντρο σχεδόν της πόλης.

Πάνω στις πευκόφυτες βουνοπλαγιές βόρεια και ανατολικά του Πολυγύρου βρίσκονται τα χωριά Ταξιάρχης και Βράσταμα, γραφικά, παραδοσιακά χωριά μέσα στο πράσινο.  Και στα δύο χωριά βρίσκουμε εξαιρετικά παραδοσιακά υφαντά.

Ο Ταξιάρχης που απέχει 25 χμ. από τον Πολύγυρο σε υψόμετρο 650μ. έχει τελευταία μεγάλη ανάπτυξη στον αγροτουρισμό και προσφέρεται και για χειμερινό τουρισμό.  Ενδιαφέρουσα εκδήλωση κάθε φθινόπωρο είναι η γιορτή του μανιταριού.

Από τον Πολύγυρο ξεκινούν περιπατητικές ορειβατικές διαδρομές πάνω στον  Χολομώντα γύρω από τα χωριά Τσουκαλάς, Ταξιάρχης και Βράσταμα. Μία διαδρομή Πολύγυρος-Τσουκαλάς-Πολύγυρος προσφέρει πανοραμική θέα της βορειοδυτικής πλευράς του Πολυγύρου φθάνοντας μέχρι την εκκλησία του Προφήτη Ηλία και ακολουθώντας την βουνοκορφή στα 942 μ. υψόμετρο, με διάρκεια 2 ½ ωρών.  Μία διαδρομή ανάμεσα στα χωριά Ταξιάρχης και Βράσταμα ξεκινά από τα 640 μ. υψόμετρο και καταλήγει στα 450 μέτρα διασχίζοντας χειμάρρους και ποταμάκια ανάμεσα σε καστανιές και κυπαρίσσια.  Άλλη μία, πιο δύσκολη όμως, ξεκινά από τα Βράσταμα και περνά μέσα από βαθειές χαράδρες ακολουθώντας πολλές φορές τη ροή του ποταμού μέσα από το ποτάμι για να φθάσει στο βάθος της χαράδρας όπου είναι η φυσική σπηλιά του Αγίου Ευθυμίου και είτε επιστρέφει κανείς πίσω στα Βράσταμα από άλλο μονοπάτι ή προχωρεί μέχρι το χωριό Πλανά.  Τέλος, μία ακόμη διαδρομή είναι αυτή από το χωριό Ταξιάρχης μέχρι την Παλαιόχωρα, 10 χλμ. βορειοδυτικά μέσα από δασώδεις αλλά και αγροτικές περιοχές, αλλού περικυκλωμένοι από έλατα κι αλλού από καταφύγια άγριων κατσικιών, μπορούμε όμως να θαυμάσουμε μια καταπληκτική θέα που περιλαμβάνει και το βουνό Όλυμπος χιλιόμετρα μακριά στην Ηπειρωτική Ελλάδα.

Από τον Πολύγυρο, αν συνεχίσουμε ανατολικά, συναντούμε τα όμορφα ορεινά χωριά   μέσα σε ελαιώνες και πεύκα, Βράσταμα,  Μαρλιά, Κελί, Πετσάδα και τέλος στα 26 χλμ. από τον Πολύγυρο το Μεταγγίτσι, απ’ όπου μπορούμε να συνεχίσουμε νοτιοδυτικά μέχρι τη Μεταμόρφωση με την όμορφη παραλία της, ή νοτιοανατολικά μέχρι την ακτή Σαλονικιού στον Σιγγιτικό κόλπο ανάμεσα στο δεύτερο και στο τρίτο πόδι της Χαλκιδικής.  Εναλλακτικά, από τα Βράσταμα, ακολουθώντας τον επαρχιακό ορεινό δρόμο βορειοανατολικά περνάμε από τα μικρά χωριά Μηλιάδα, Σμίξη και Πλανά και φθάνουμε μέσω του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στα παραθαλάσσια Πυργαδίκια, 8 χμ. βορειότερα της ακτής Σαλονικιού.

Αν όμως από τον Πολύγυρο ακολουθήσουμε το δρόμο προς νότο σε 14 χμ. φθάνουμε στη Γερακινή η παραλία της οποίας με τη πλούσια αμμουδιά της βρίσκεται στον Τορωναίο κόλπο ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής. Τρία χιλιόμετρα βόρεια από το χωριό βρίσκονται τα μεταλλεία λευκολίθου και μαγνησίου της Γερακινής.

Έξω από τα Νέα Μουδανιά, που είναι η πύλη των τριών ποδιών-χερσονήσων, βρίσκεται η μεγάλη διασταύρωση από την οποία ξεκινά ο δρόμος προς Κασσάνδρα και ο δρόμος προς Σιθωνία και Άγιο Όρος.

Αν συνεχίσουμε ανατολικά από τα Νέα Μουδανιά προς το δεύτερο πόδι της Χαλκιδικής, τη Σιθωνία, στον διανοιγμένο πλέον επαρχιακό δρόμο, συναντούμε το μεγάλο παραλιακό χωριό Άγιος Μάμας με το πενθήμερο πανηγύρι του στις αρχές του Σεπτέμβρη, κατάλοιπο της παλιάς μεγάλης ζωοπανήγυρης του χωριού.  Το πανηγύρι  έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και συγκεντρώνει πολύ κόσμο κάθε χρόνο. Τρία χιλιόμετρα ανατολικότερα συναντούμε την παραλία των Καλυβιών Πολυγύρου, που θεωρείται το επίνειο του Πολυγύρου. Από τις Καλύβες, που είναι αριστερά μας πάνω στον κεντρικό δρόμο, μπορούμε να ανηφορίσουμε βόρεια ως την τοποθεσία της αρχαίας Ολύνθου, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο σημερινό χωριό Μυριόφυτο και ως τον Πύργο των Μαριανών.  Λίγο βορειότερα βρίσκεται το ορεινό χωριό Πατελιδάς, 10 μόλις χιλιόμετρα νότια του Πολυγύρου.  Από τον Πατελιδά επιστρέφουμε μετά από 6 χμ. πίσω στην εθνική οδό για να απολαύσουμε σε 4 χμ. την παραλία της Γερακινής με τις πλατιές χρυσαφένιες παραλίες.  Η Γερακινή κατοικήθηκε αρχικά από τους εργάτες των ορυχείων της που μέχρι και πριν 20 χρόνια ήταν ενεργά.  Μετά από άλλα 2 χμ. φθάνουμε στο Τρίκορφο, έναν καινούριο οικισμό με σχεδόν ομοιόμορφα σπίτια χτισμένα σ’ ένα φυσικό κολπίσκο, που επεκτείνονται και από την άλλη πλευρά του δρόμου πάνω στο βουνό με τις τρεις κορφές. Μετά από άλλα 3 χμ. συναντούμε τον οικισμό Ψακούδια με τον γαλαζοπράσινο όρμο τους, όπου πευκόδασος και ελαιώνες συντροφεύουν την αμμουδιά της ηλιόλουστης παραλίας που στολίζεται από το νέο πετρόχτιστο οικισμό της.  Από κει, στρίβοντας βορειοανατολικά από τον κεντρικό δρόμο, φθάνουμε στο χωριό Ορμύλια, μία μεγάλη ορεινή κωμόπολη χτισμένη στους πρόποδες του Χολομώντα, στην άκρη του ποταμού Παλαιοχωρίτικου ή Χαβρία, πάνω στα ερείπια της αρχαίας Σερμύλης, της μεγαλύτερης και καλύτερης αποικίας της αρχαίας Χαλκιδικής. Ξαναγυρίζοντας πίσω στον κεντρικό δρόμο φεύγοντας από την άλλη πλευρά του χωριού περνάμε από τη μεγάλη Μονή Βατοπεδίου του 10ου αιώνα, ένα μεγάλο μνημειακό συγκρότημα κτιρίων που σήμερα στεγάζει πάνω από 50 μοναχούς, για να καταλήξουμε στο Βατοπέδι,  άλλο ένα μεγάλο χωριό.

Πίσω στον κεντρικό δρόμο πάλι, θα θαυμάσουμε άλλο ένα μεγάλο μοναστήρι, τη Μονή του Αγίου Αρσενίου, αν παρεκκλίνουμε λίγο από το δρόμο μας και ανεβούμε στο βουνό νοτιοανατολικά απ’ όπου μπορούμε να θαυμάσουμε και την υπέροχη θέα της θάλασσας.

Συνεχίζοντας το οδοιπορικό μας, συναντούμε τη Μεταμόρφωση, ένα μικρό χωριό αλλά με μεγάλη τουριστική κίνηση, όπου τα πεύκα συναντούν τα κύματα και όπου βρίσκονται πολλές παιδικές κατασκηνώσεις γιατί το ήπιο και ξερό κλίμα του είναι ιδανικό για παιδιά.  Σε μικρή απόσταση από το χωριό βρίσκεται και το γυναικείο μοναστήρι του Τιμίου Προδρόμου.  Από τη Μεταμόρφωση, μπορούμε να διαλέξουμε την ορεινή διαδρομή προς το χωριό Μεταγγίτσι πνιγμένο μέσα στις ελιές και τα κλήματα, ή να συνεχίσουμε παραλιακά στον κεντρικό δρόμο πάντα με κατεύθυνση ανατολικά προς τη Νικήτη, την πύλη-είσοδο της Σιθωνίας.

Ορεινή Χαλκιδική

Από τα παραθαλάσσια Πυργαδίκια, ή από το επίσης παραθαλάσσιο χωριό Δεβελίκι, ή και από την Ιερισσό, ακολουθώντας βόρεια ή δυτική αντίστοιχα κατεύθυνση και περνώντας από το χωριό Γομάτι, καταλήγουμε στο κεφαλοχώρι Μεγάλη Παναγιά με εξαιρετική παραγωγή κρασιού, σιταριού, οσπρίων και μελιού και 7 χμ. ακόμη βορειότερα στο Παλαιοχώρι με το μεταβυζαντινό κάστρο Νέπωσι.
Συνεχίζοντας πάντα δυτικά μέσα στον καταπράσινο Χολομώντα, καταλήγουμε 30 χμ. μετά την Ιερισσό, στην Αρναία, μεγάλη κωμόπολη της ορεινής Χαλκιδικής.  Αξίζει να επισκεφθούμε τα παλιά παραδοσιακά σπίτια της και το παλιό σχολείο (1872) με το διπλανό πανύψηλο καμπαναριό.  Στις 26 Ιουλίου γίνεται το μεγάλο πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, η εκκλησία της οποίας βρίσκεται στο όμορφο άλσος στο κέντρο της πόλης.  Στην έξοδο της κωμόπολης της Αρναίας βλέπουμε το Μνημείο των πεσόντων στην απελευθέρωση της πόλης στις 2/11/1912.

Από την Αρναία ανηφορίζοντας βόρεια μετά από 9 χλμ. φθάνουμε στο Στανό, ένα μικρό ορεινό χωριό απ’ το οποίο συνεχίζοντας δυτικά μετά από 13 χμ. βγαίνουμε από το Νομό Χαλκιδικής προς Θεσσαλονίκη μέσω Νέας Απολλωνίας.  Αν από το Στανό ακολουθήσουμε το δρόμο βορειοανατολικά φθάνουμε μετά από 25 χμ. όμορφης ορεινής διαδρομής και αφού περάσουμε από το ορεινό χωριό Βαρβάρα, στον παραλιακό δρόμο και στη Χρυσή Ακτή στο Στρυμονικό κόλπο (ή κόλπο Ορφανού), μόλις 2 χλμ. βόρεια της Ολυμπιάδας.
Αν ακολουθήσουμε το δρόμο νοτιοδυτικά της Αρναίας, μέσω μιας θαυμάσιας ορεινής διαδρομής στην κορυφογραμμή Τσουκαλάς, περνώντας από τα πευκόφυτα χωριά Προφήτη Ηλία, Ταξιάρχης και Βράσταμα, επιστρέφουμε στον Πολύγυρο.  Συνεχίζοντας όμως από Αρναία βορειοδυτικά στο βουνό με την υπέροχη βλάστησή του και αφού περάσουμε από την Ιερά Μονή του Αγίου Χριστοφόρου δεξιά μας και την Ιερά Μονή του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού αριστερά μας, 12 χλμ. μετά  την Αρναία, στρίβουμε δεξιά προς βορρά και συναντούμε το χωριό Μαραθούσα απ’ όπου μετά από 7 χλμ. βγαίνουμε από το Νομό Χαλκιδικής στο Νομό Θεσ/νίκης μέσω Νέας Απολλωνίας.  Ή αν, 3 χλμ πριν τη Μαραθούσα, στρίψουμε δυτικά, θα διασχίσουμε τα όμορφα χωριά Κρήμνη και Πλατανοχώρι και βγαίνουμε και από κει στο Νομό Θεσ/νίκης μέσω Ζαγκλιβερίου.  Πίσω στον κεντρικό δρόμο μας πάλι όπως ερχόμαστε από την Αρναία, αν συνεχίσουμε δυτικά, συναντούμε την Παλαιόχωρα, ένα μεγάλο κεφαλοχώρι με παραγωγή σιταριού, καπνού και μελιού.  Αν συνεχίσουμε βορειοδυτικά στο Χολομώντα, έχοντας στα αριστερά μας από ψηλά την υπέροχη θέα του κάμπου, θα διασχίσουμε τα Ζερβοχώρια, δηλαδή τα Ριζά, το Γεροπλάτανο όπου βρίσκεται το Μνημείο Φύσης του 10ου αιώνα, δηλαδή ο υπεραιωνόβιος πλάτανος στο κέντρο του ομώνυμου χωριού, τα Σανά και τα Δουμπιά με το γνωστό φυσικό μεταλλικό νερό των πηγών τους.  Και από τα Δουμπιά μπορούμε πάλι να περάσουμε στο Νομό Θεσ/νίκης μέσω Ζαγκλιβερίου.

Γυρίζοντας πάλι στον κεντρικό δρόμο μας μετά την Παλαιόχωρα και περνώντας από το χωριό Άγ. Πρόδρομος και την κωμόπολη Γαλάτιστα βγαίνουμε πάλι από το Νομό Χαλκιδικής προς Θεσσαλονίκη.
Αν από την Ιερισσό ακολουθήσουμε τον παραλιακό δρόμο βόρεια, περνώντας από πολλές γραφικές παραλίες, φθάνουμε στο Στρατώνι, ένα παραθαλάσσιο χωριό σε μια καταπράσινη κοιλάδα ύψους 200 μ. από τη θάλασσα, χτισμένο στα ερείπια της αρχαίας Στρατονίκειας.  Από το Στρατώνι μπορούμε να απολαύσουμε τη θέα  ώς την επιβλητική κορυφή του Άθωνα, το νησί της Θάσου και όταν ο καιρός το επιτρέπει μέχρι και τη Σαμοθράκη.
Από το Στρατώνι μπορούμε να συνεχίσουμε βόρεια όπου, μετά από μια μικρή όμορφη ορεινή διαδρομή, ακολουθούμε πάλι παραλιακό δρόμο κατά μήκος της Χρυσής Ακτής και στα 18 χλμ. από το Στρατώνι συναντούμε την Ολυμπιάδα, ένα όμορφο θέρετρο στα σύνορα σχεδόν των νομών Χαλκιδικής και Θεσσαλονίκης, ή να κατευθυνθούμε δυτικά μέσα από τα χωριά Στρατονίκη, Στάγειρα, Νεοχώρι και Παλαιοχώρι προς την Αρναία.

Η Ολυμπιάδα πήρε το όνομά της από τη μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου που εξορίστηκε εκεί από τον Κάσσανδρο, σύμφωνα με την τοπική παράδοση.  Η πόλη έχει χτιστεί δίπλα στα ερείπια των αρχαίων Σταγείρων, της πατρίδας του αρχαίου φιλόσοφου Αριστοτέλη, ένας αξιόλογος αρχαιολογικός χώρος που αξίζει να επισκεφθούμε.  Από την παραλία της Ολυμπιάδας με τα αβαθή και πεντακάθαρα νερά της που προσελκύουν οικογένειες με μικρά παιδιά, μπορούμε να θαυμάσουμε τη θέα του απέναντι νησιού ονόματι Κάπρος ή Καυκανάς.
Μπορούμε ακόμη να ακολουθήσουμε με αυτοκίνητο την κυκλική ορεινή διαδρομή “Natura 2000” που περνά από πυκνά δάση Καστανιάς, Δρυός, Οξυάς και Αγριοσυκιάς, όπου συναντάμε τη μεγαλύτερη κοινότητα αλεπούς στην Ελλάδα.  Υπάρχει και περιπατητική διαδρομή από την Ολυμπιάδα, ένας εύκολος αλλά ενδιαφέρων περίπατος μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων Σταγείρων και μετά μέσα από το δάσος, ενώ στη συνέχεια κατηφορίζει από ένα μονοπάτι κυνηγών και καταλήγει κατά μήκος της παραλίας.

Αν ακολουθήσουμε το δυτικό δρόμο από το Στρατώνι πάνω στο βουνό Στρατονικό, συναντούμε τα παλιά και επισκέψιμα μεταλλεία Κασσάνδρας, τα μεγαλύτερα μεταλλεία της Χαλκιδικής, με εντυπωσιακές εγκαταστάσεις για εξαγωγή και επεξεργασία χρυσού, αργύρου, σιδηροπυρίτη και μολύβδου.
Συνεχίζοντας  δυτικά διασχίζουμε τα Μαντεμοχώρια, δηλαδή τα χωριά Στρατονίκη, Κρυονέρι και Στάγειρα.  Η Στρατονίκη, ένα ορεινό χωριό με μοναδική θέα, εικάζεται ότι χτίσθηκε από το βασιλιά της Μακεδονίας Περδίκα προς τιμήν της αδελφής του Στρατονίκης.  Από τη Στρατονίκη ξεκινά περιπατητική διαδρομή 8 περίπου χιλιομέτρων που καταλήγει στο Άλσος του Αριστοτέλη, στα Στάγειρα.  Τα Στάγειρα με υψόμετρο 500 μέτρα βρίσκονται κυριολεκτικά μέσα στο δάσος.  Συνεχίζοντας στον Χολομώντα, μέσα από μια μαγευτική δενδροστοιχία, περνάμε από τα χωριά Νεοχώρι και Παλαιοχώρι και φθάνουμε πίσω στην Αρναία.  Από την Αρναία υπάρχουν μονοπάτια στο βουνό για όποιον ενδιαφέρεται για ορεινές περιπατητικές διαδρομές.  Από την Αρναία, αν κατευθυνθούμε βόρεια στον Χολομώντα, μετά από 9 χλμ. φθάνουμε στον Στανό, ένα μικρό δασώδες χωριό στους πρόποδες του Χολομώντα και 10 χμ. πιο ανατολικά στην Βαρβάρα, απ’ όπου, μετά από άλλα 15 χλμ. καταλήγουμε στον παραλιακό δρόμο ανάμεσα στην Ολυμπιάδα και τον Σταυρό, κατευθυνόμενοι προς Θεσσαλονίκη.

Άγιο Όρος

Η Ιερισσός, η μεγαλύτερη κωμόπολη στην είσοδο του Άθω, του τρίτου ποδιού της Χαλκιδικής, είναι και το μεγαλύτερο λιμάνι της Χαλκιδικής.  Η Ιερισσός είναι αφετηρία για τις κρουαζιέρες γύρω από την χερσόνησο του Αγίου Όρους.  Η αρχαία πόλη της Ακάνθου εκτείνεται στην λοφοσειρά πάνω από τον οικισμό της Ιερισσού.
Πέντε χλμ. ανατολικά από την Ιερισσό, έξω από το χωριό Νέα Ρόδα, αξίζει να δούμε τη διώρυγα του Ξέρξη, ο οποίος είχε κόψει τη στενή λωρίδα γης που είναι η είσοδος στο τρίτο πόδι για να περάσει με το στόλο του.

Μετά τα Νέα Ρόδα, ένα όμορφο ψαράδικο χωριό με πλακόστρωτη παραλία, μπορούμε να συνεχίσουμε παραλιακά στην αρχή και μετά μέσα από χαμηλά βουνά (τους πρόποδες του Μεγάλου Ζυγού) μέχρι την Ουρανούπολη, τον τελευταίο κοσμικό τόπο πριν από την Μοναστική Πολιτεία του Αγίου Όρους.   Αλλά από τα Νέα Ρόδα μπορούμε να φθάσουμε στην Ουρανούπολη και περνώντας στην άλλη πλευρά της χερσονήσου, στον Σιγγιτικό κόλπο, μέσω της γραφικής παραλίας της Τρυπητής και στη συνέχεια μετά από 10 χλμ. μαγευτικής παραλίας.
Αν από την Ιερισσό συνεχίσουμε νότια, περνάμε στην άλλη πλευρά της χερσονήσου, διασχίζοντας το Πουρνάρι, απ’ όπου μπορούμε να δούμε και τις δύο θάλασσες (τον κόλπο της Ιερισσού και τον Σιγγιτικό κόλπο) μέχρι την παραλία του Ξηροπόταμου. Συνεχίζοντας παραλιακά μέχρι την Τρυπητή μπορούμε να περάσουμε με φέρυ-μποτ απέναντι στο όμορφο νησάκι της Αμμουλιανής, το μόνο νησί της Χαλκιδικής που κατοικείται.  Είναι κατάφυτο από ελιές και χαμηλή βλάστηση κι έχει καταπληκτικές αμμουδερές παραλίες.  Επίσης, αξίζει να επισκεφθούμε τις αλυκές του ή να κάνουμε μια βόλτα με βάρκα γύρω από το νησί ή στα διπλανά ακατοίκητα νησάκια Δρένια.  Οκτώ χλμ. μετά την Τρυπητή, φθάνουμε πάλι στην Ουρανούπολη.
Η Ουρανούπολη, ένα από τα σημαντικότερα θέρετρα της περιοχής, με σήμα κατατεθέν το Βυζαντινό της πύργο ή Πύργο του Προσφορίου, χτισμένο από το 1018, αλλά τελειωμένο τον 14ο αιώνα.  Στην Ουρανούπολη βρίσκουμε εξαιρετικούς ξηρούς καρπούς, χαλιά πλεγμένα με γιδότριχες και υφαντά.  Από την Ουρανούπολη μπορούμε να κάνουμε ένα γραφικό περίπατο μέχρι τα σύνορα του Αγίου Όρους στη μονή Ζυγού και μετά από ένα εύκολο μονοπάτι 8 χιλιομέτρων μέσα σε πεύκα και ελιές επιστρέφουμε στην Ουρανούπολη.  Η Μονή Ζυγού, ή, για την ακρίβεια, τα ερείπια της άλλοτε αγιορείτικης Μονής του Ζυγού, βρίσκεται 40 μέτρα έξω από την σημερινή οριογραμμή του Αγίου Όρους. Πρόκειται για το μοναδικό δείγμα αγιορείτικης Μονής, με πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο, της οποίας τη δομή μπορούμε να μελετήσουμε χωρίς τα εμπόδια των μεταγενέστερων οικοδομικών φάσεων και της λατρευτικής χρήσης.

Επικοινωνήστε

Μπορείτε να μας στείλετε ένα email και εμείς θα επικοινωνήσουμε μαζί σας, το συντομότερο δυνατόν.

Not readable? Change text. captcha txt